دسته بندی خدمات: طراحی و اجرا مدرسه
خدمات ما
نمونه کارها

مدرسه در شکل‌گیری شخصیت افراد به ویژه کودکان نقش بسیار تاثیرگذاری دارد و در رشد آنها عامل مهمی به حساب می‌آید؛ به همین دلیل طراحی فضاهای آموزشی از قبیل مدارس باید به گونه‌ای باشد که نیروهای احساسی و ذهنی افراد را تحت تاثیر قرار داده و محیطی سرشار از انرژی و شادی برای آنها به ارمغان بیاورد. طراحی و اجرا مدرسه در میان سایر فضاهای آموزشی از اهمیت دوچندان برخوردار است؛ زیرا دانش‌آموزان بخش زیادی از ساعات عمر خود را در آنجا به آموزش و یادگیری می‌پردازند.

فضای آموزشی زیبا و کارآمد علاوه بر اینکه می‌تواند یادگیری را آسان کند، شادابی و نشاط نیز برای دانش‌آموزان به ارمغان می‌آورد. گروه معماری و طراحی حس با سال‌ها تجربه در حوزه طراحی و اجرا مدرسه و سایر فضاهای آموزشی در کنار  شماست تا در خلق بهترین نتیجه به شما کمک کند. برای آشنایی بیشتر با استانداردهای طراحی مدارس این مطلب را تا انتها مطالعه کنید.

استانداردهای طراحی و اجرا مدرسه

در طراحی و اجرا مدرسه باید استانداردهای مشخصی رعایت شود. مدرسه به عنوان خانه دوم دانش‌آموزان از اهمیت بالایی برخوردار است و نقش زیادی در رشد فکری و ذهنی آنها دارد. فضای آموزشی نامناسب منجر به کسالت و افسردگی خواهد شد و بر میزان یادگیری و حضور با نشاط و فعال دانش‌آموز در مدرسه تاثیر منفی خواهد گذاشت.

طراحی و اجرا مدرسه

مکان استقرار مدرسه

محلی که برای طراحی و اجرا مدرسه و احداث آن در نظر گرفته می‌شود باید ویژگی‌های زیر را داشته باشد:

  • محل احداث مدرسه باید به مسیر وسایل نقلیه عمومی نزدیک باشد تا دانش‌آموزان برای رفت و آمد دچار مشکل نشوند؛
  • مدرسه باید نسبت به کارخانه‌ها، خطوط راه‌آهن، بیمارستان، قبرستان، کشتارگاه، مرغداری، دامداری و محل انباشتن کود و زباله در فاصله زیادی بنا گردد؛
  • محل مدرسه باید از مراکز پر رفت و آمد و پر سر و صدا و هر مرکزی که ممکن است سبب ایجاد مزاحمت و آلودگی‌های صوتی و آلودگی هوا شود فاصله داشته باشد؛
  • محل احداث مدرسه باید از زمین کافی برای تامین فضای مورد نیاز برخوردار بوده و معیار، تعداد دانش‌آموزانی هستند که باید در آنجا به تحصیل مشغول شوند.

مساحت استاندارد مدارس

نکته مهمی که در طراحی و اجرا مدرسه باید به آن توجه نمود، میزان فضای لازم برای تعداد دانش‌آموزان هر مدرسه است. بر اساس استانداردها به ازای هر دانش‌آموز باید ۶ تا ۸ مترمربع فضا وجود داشته باشد و فضای لازم برای ورزش کردن نیز باید بر طبق ضوابط در نظر گرفته شود.

مساحت فضای ورزشی باید دست‌کم ۱۰۰۰ متر مربع بوده و وسعت آن به میزانی باشد که دانش‌آموزان بتوانند بدون برخورد با یکدیگر فعالیت کنند. البته مساحت ایده‌آل برای زمین ورزشی به ازای هر دانش‌آموز ۱۰ متر مربع است؛ اما این استاندارد در بیشتر مدارس کشور قابل اجرا نیست و فقط در مکان‌هایی می‌توان آن را اجرایی نمود که زمین خالی فراوان و ارزان وجود دارد.

استانداردهای کلاس درس

در طراحی و اجرا مدرسه، رعایت استانداردهای کلاس درس به دلیل آنکه دانش‌آموز زمان زیادی را در آنجا می‌گذراند بسیار اهمیت دارد.

طراحی و اجرا مدرسه

  • تابلوی کلاس درس باید در محلی از کلاس قرار داده شود که نور کافی به آن برسد و در معرض دید تمام دانش‌آموزان کلاس باشد. بهترین رنگ برای تابلوی کلاس درس، رنگ سبز غیر براق استکه بتواند از خیرگی در اثر بازتاب نور جلوگیری کند؛
  • فاصله استاندارد تابلو با اولین ردیف از دانش‌آموزان کلاس حداقل ۲.۲ متر است؛
  • در کلاس درس باید برای هر نفر دانش‌آموز دست‌کم 2.51 مترمربع فضا وجود داشته باشد؛
  • حداکثر طول برای کلاس درس ۸ متر و حداکثر عرض ۷ متر است؛
  • ارتفاع سقف کلاس دست‌کم ۳ متر در نظر گرفته شود؛
  • حداکثر ارتفاع پله در مدارس باید ۱۸ سانتی‌متر بوده و حداقل عرض آن ۳۰ سانتی‌متر و حداقل طول آن ۱.۳۰ متر است؛
  • طراحی سایر زیر فضاهای مدرسه از قبیل مکان‌های ورزشی، کارگاه‌ها و آزمایشگاه‌ها و سالن اجتماعات باید به گونه‌ای باشد که برای کلاس‌های درس مزاحمتی به وجود نیاید.

استانداردهای آبخوری عمومی مدارس

در طراحی و اجرا مدرسه، قسمتی نیز باید به آبخوری عمومی اختصاص داده شود که استانداردهای آن به شرح زیر است:

  • کف محوطه آبخوری عمومی باید قابل شستشو بوده و شیب مناسبی نیز به طرف مجرای فاضلاب داشته باشد؛
  • دیوار لبه آبخوری باید از کاشی و یا جنس قابلشستشوی دیگری بوده و بهتر است به طرف مجرای فاضلاب شیب مناسبی ایجاد شود؛
  • دیوار اطراف آبخوری باید از جنس سرامیک، سنگ یا کاشی در نظر گرفته شود که قابل شستشو هستند؛
  • برای آبخوری عمومی دانش‌آموزان باید شیرهای مناسبی تهیه گردد؛
  • توصیه می‌کنیم آبخوری در خارج از سرویس بهداشتی تعبیه شود تا بتوان شرایط بهداشتی را رعایت کرد.

استانداردهای مربوط به سرویس بهداشتی مدرسه

سرویس بهداشتی مدارس باید دارای استانداردها و اصولی باشد که علاوه بر رعایت بهداشت از انتقال بیماری‌های مختلف جلوگیری کند.

  • تعداد توالت در مدرسه باید حداقل یک چشمه توالت به ازای هر ۴۰ نفر و یک دستشویی به ازای هر ۶۰ نفر باشد؛
  • ارتفاع دستشویی‌ها باید متناسب با سن دانش‌آموزان در نظر گرفته شود؛ اما به طور کلی باید از سطح زمین ۶۰ تا ۷۵ سانتی‌متر ارتفاع داشته باشند.

میزان نور و درجه حرارت استاندارد مدرسه

توجه به میزان نور و درجه حرارت استاندارد در طراحی و اجرا مدرسه بسیار مهم است؛ زیرا از خواب‌آلودگی و کسل شدن دانش‌آموزان جلوگیری می‌کند.

طراحی و اجرا مدرسه

  • کلاس‌ها باید تا جایی که امکان دارد به گونه‌ای ساخته شوند که بتوانند از نور طبیعی بهره ببرند؛
  • توصیه می‌کنیم پنجره‌ها در سمت چپ دانش‌آموزان قرار بگیرندو سطح پنجره‌ها نیز در حدود یک پنجم از مساحت کلاس درس باشد؛
  • در کلاس‌هایی که باید حتما از نور مصنوعی استفاده کنند، بهتر است شدت روشنایی برابر با ۳۰۰ تا ۵۰۰ لوکس بوده و نحوه تابش در دانش‌آموزان ایجاد خیرگی نکند؛
  • میزان نور راهرو را باید برابر با ۱۰۰ تا ۱۵۰ لوکس در نظر گرفت؛
  • میزان نور رختکن دستشویی و توالت باید دست‌کم ۵۰ تا ۱۰۰ لوکس باشد؛
  • مناسب‌ترین درجه حرارت برای کلاس‌های درس مدارس بین ۱۸ تا ۲۱ درجه سانتیگراد است؛
  • میزان رطوبت مناسب برای کلاس‌های درس بین ۵۰ تا ۶۰ درصد است.

سایر استانداردها در طراحی و اجرا مدرسه

سایر استانداردهایی که باید در طراحی و اجرا مدرسه رعایت شوند به شرح زیر هستند:

  • به طور کلی در طراحی و اجرا فضاهای آموزشی باید سیستم اعلام و اطفاء حریق در دسترس بودهو تمام پیش‌بینی‌های لازم از جهت تامین راه‌های خروج و ورود اضطراری رعایت شده باشد؛
  • میزان وسایل اطفاء حریق و راه‌های ورودی و خروجی اضطراری به تعداد طبقه‌های مدرسه و ظرفیت آن بستگی داردو تمام این راه‌ها باید با شاخصه‌ای مانند رنگ سبز مشخص شوند تا دانش‌آموزان در صورت بروز بحران بتوانند به راحتی محل فرار را پیدا کنند؛
  • دست‌کم باید دو راه فرار برای مواقع اضطراری در هر نقطه از داخل ساختمان قابل رویت باشد و راه‌های فرار به گونه‌ای طراحی شده باشندکه امکان تخلیه در کوتاه‌ترین زمان ممکن فراهم شود؛
  • اجزای سازه‌های مسیر فرار باید در مقابل آتش مقاومت داشته باشند؛
  • طراحی حوض و حوضچه در محوطه مدرسه ممنوع است؛
  • هر مدرسه باید دارای یک اتاق خدمات بهداشتی بوده و در این اتاق تجهیزات کاملی جهت مشکلات سرپایی که ممکن است برایدانش‌آموزان پیش بیاید در نظر گرفت؛
  • در حالت استاندارد باید در هر مدرسه به ازای هر دانش‌آموز فضای سبز وجود داشته و حداقل فضای سبز استاندارد برای هر نفر ۵ متر مربع است؛
  • سنگفرش محوطه مدارس بهتر است با آسفالت یا بتن و یا مصالحی فرش شود که از ایجاد گرد و غبار در محیطمدارس جلوگیری به عمل آید؛
  • در کلاس‌های درس نباید به سمت زمین‌های ورزشی و بازی دید مستقیم وجود داشته باشد؛ زیرا این امر سبب اختلال در تمرکز دانش‌آموزان در کلاس درس خواهد شد؛
  • سطح زمین‌های ورزشی باید بدون پستی و بلندی بوده و اصطکاک کافی را نیز برای آن در نظر گرفت؛
  • محوطه ورزشی مدارس باید مطابق با اصول بهداشتی نظافت شوند و تمام تجهیزات از قبیل حلقه‌های بسکتبال و یا تورهای دروازه‌ها نیز باید با استانداردهای ورزشی مطابقت داشته باشد؛
  • تعداد درهای خروجیو ورودی مدارس را باید متناسب با تعداد دانش‌آموزان طراحی کرد تا از ازدحام و آسیب‌دیدگی آنها جلوگیری به عمل آید؛
  • در طراحی و اجرا مدرسه ارتفاع و عرض سردر ورودی باید به گونه‌ای طراحی شود که خودروهای سبک و سنگین امدادی به آسانی بتوانند وارد محوطه شوند؛
  • توصیه می‌کنیم محل عبور و مرور دانش‌آموزان و عبور وسایل نقلیه‌ای همچون آمبولانس، ماشین آتش‌نشانی،ماشین‌های حمل تجهیزات مدرسه و … از یکدیگر جدا باشند؛
  • در طراحی مدرسه باید رنگ‌های روشن بیشتر مورد استفاده قرار بگیرند؛ زیرا این رنگ‌ها در بزرگ نشان دادن فضا و افزایش نور محیط تاثیر بسزایی خواهند داشت؛
  • در طراحی و اجرا مدرسه باید از بیشترین سطوح دیوار و سقف برای دسترسی به بالاترین میزان بازتاب نور استفاده نمود. چنانچه این کار به صورت اصولی انجام شود ‌میتوان در مصرف برق به میزان قابل توجهی صرفه‌جویی کرد؛
  • در طراحی راهروها و پله‌ها از رنگ‌های آرام و سرد استفاده کنید که در کنترل هیجانات روحی افراد تاثیر دارند و محیط آرامی را خلق می‌کنند. به طور کلی کارشناسان معتقدندابعاد راهرو، رنگ دیوار، نوع مصالح و جنس آنها در روحیه دانش‌آموزان تاثیرگذار است؛
  • به جای استفاده از تابلو و پوسترهای گوناگون می‌توان برخی از دیوارهای راهروها را به دیوارهای آموزنده تبدیل کرد.

طراحی و اجرا مدرسه سبز

نگهداری از گیاهان در محیط مدرسه کار آسانی نیست و نیاز به شرایط خاصی دارد؛ اما چنانچه بتوانید در محیط مدرسه قسمت‌هایی را به قرار دادن گیاه و گل اختصاص دهید می‌توانید طراوت و شادابی ناشی از آنها را به محیط دعوت کنید. بهتر است برای این کار از گیاهانی که برای فضاهای سرپوشیده مناسب هستند استفاده شود. همچنین چنانچه در فضای حیاط و محوطه امکان کاشت گل و گیاه وجود داشته باشد، این کار می‌تواند دانش و مهارت دانش‌آموزان را در این حوزه افزایش دهد.

طراحی و اجرا مدرسه

استفاده از آب و ایجاد صدای دلنشین آن در فضا با کمک آبنماها می‌تواند حس بینایی و شنوایی دانش‌آموزان را به صورت مطلوبی با خود درگیر کند. اگر امکان نگهداری و استفاده از گیاهان در فضای مدرسه وجود ندارد، می‌توانید در طراحی و اجرا مدرسه از چوب به صورت نمادین استفاده کنید که حضور طبیعت را القا کند. استفاده از آسمان مجازی نیز می‌تواند طبیعت را به داخل فضا دعوت کند که این کار را می‌توان با نورپردازی پشت صفحات خاصی از تصاویر طبیعت و آسمان انجام داد.

یکی دیگر از روش‌های برقراری ارتباط با طبیعت در جهت صمیمی‌تر کردن و دوست داشتنی کردن محیط مدرسه، طراحی قسمت‌هایی برای نگهداری از جانوران است؛ برای مثال استفاده از آکواریوم ماهی یا قفسه‌هایی برای پرندگان گوناگون می‌تواند حس تعلق خاطر دانش‌آموزان نسبت به مدرسه را افزایش دهد.

یکی از مهم‌ترین شرایط در طراحی و اجرای یک مدرسه سبز این است که خود آن مدرسه در زمان ساخت و بهره‌برداری، آلاینده‌ای برای محیط زیست نباشد. به طور کلی در این گونه مدارس که دوستدار طبیعت هستند باید صرفه‌جویی در مصرف انرژی و کاهش هزینه‌های آب و برق صورت بگیرد.

رعایت عایق‌بندی اصولی در طراحی مدرسه جزء ضروریات است و علاوه بر صرفه‌جویی در مصرف انرژی از انتقال صداهای بیرون به داخل کلاس درس و برهم زدن تمرکز دانش‌آموزان جلوگیری خواهد کرد. چنانچه امکان اجرایی کردن راهکارهای مطرح شده در طراحی و اجرا مدرسه سبز وجود ندارد می‌توانید با کمک عناصر طبیعی در مصالح و یا خلق چشم‌اندازهای زیبای طبیعی در محیط و بنای مدرسه تا حد امکان طبیعت را به داخل مدرسه بیاورید.

طراحی و اجرا مدرسه

سخن پایانی

مدرسه به عنوان یک فضای موثر در تعلیم و تربیت دانش‌آموزان باید از لحاظ فیزیکی مطلوبیت کافی داشته باشد. به طور کلی یک فضای فیزیکی مطلوب و با کیفیت به فضایی می‌گویند که در ساخت و طراحی آن به شاخص‌های دمای مناسب، رطوبت کافی، صوت، نور، دسترسی‌ها و … توجه گردد؛ به همین دلیل در طراحی و اجرا مدرسه باید به اصول و استانداردها توجه نمود تا محیطی خلق شود که برای دانش‌آموزان خسته‌کننده و کسل‌کننده نباشد.

در این مطلب درباره برخی از اصول طراحی و اجرا مدرسه صحبت کردیم. به شما پیشنهاد می‌کنیم در صورتی که تمایل به طراحی فضاهای آموزشی مختلف از قبیل مدارس دارید، حتما با کارشناسان مجرب و متخصص‌ این حوزه مشورت نمایید. گروه معماری و طراحی حس متشکل از مجموعه‌ای از معماران و طراحان داخلی مجرب، برای ارائه مشاوره در خدمت شماست. از راه‌های ارتباطی ذکر شده در قسمت تماس با ما با مشاوران در ارتباط باشید.