طراحی و اجرا درمانگاه و کلینیک میتواند به طور مستقیم بر تجربهای که افراد از فضا دارند تاثیر بگذارد؛ به همین دلیل لازم است که در این فرآیند علاوه بر مسائل عملکردی به مسائل زیباییشناختی نیز اهمیت داده شود.
یکی از نکات مهمی که در طراحی و اجرای کلینیک و درمانگاه باید به آن توجه کرد، خلق یک فضای بهداشتی و تمیز است. البته توجه به ایمنی محیط و خلق یک محیط آرامشبخش نیز در معماری درمانگاه از اهمیت بالایی برخوردار است. گروه معماری و طراحی حس برای مشاوره و ارائه نمونه کار طراحی درمانگاه و کلینیک در خدمت شماست. در ادامه به صفر تا صد طراحی و اجرا درمانگاه خواهیم پرداخت.
هزینهای را که به طراحی و اجرا درمانگاه و کلینیک اختصاص داده میشود میتوان بر مبنای فاکتورهای مختلفی تعیین نمود. یکی از مهمترین عوامل تاثیرگذار بر میزان هزینه طراحی و اجرای کلینیک و درمانگاه، میزان متراژی است که برای معماری این فضا در نظر دارید. بدیهی است که هرچه مساحت کلینیک و درمانگاه بیشتر باشد هزینه نهایی طراحی و اجرا نیز بیشتر خواهد شد.
علاوه بر میزان متراژ فضا عوامل دیگری از قبیل سبک طراحی و کیفیت مصالح و مواد مصرفی نیز میتوانند بر قیمت نهایی تاثیرگذار باشند. معمولا یکی از سبکهای محبوب در میان معماران و طراحان برای طراحی و اجرا درمانگاه، سبک مدرن است. این سبک به دلیل مینیمال بودن طراحی به هزینه کمتری نیاز دارد. یکی دیگر از عوامل تاثیرگذار بر هزینه نهایی، تجهیزات و امکانات درمانگاه میباشد که شامل طیف وسیعی از قیمت و تنوع هستند.
طراحی و اجرا درمانگاه و کلینیک باید بر مبنای اصول و ضوابط مشخص و معینی صورت بگیرد؛ زیرا طراحی و اجرا فضاهای درمانی با سلامت جسم و روح انسانها ارتباط مستقیمی دارد. معماران و طراحان برای طراحی برخی از زیرفضاهای درمانگاه مانند سالن انتظار آزادی عمل دارند اما بخشهای مهم درمانی باید بر مبنای ضوابط و اصول طراحی شود.
قسمت ورودی درمانگاه و کلینیک نخستین محلی است که مراجعهکننده را با این فضا مواجه میکند؛ به همین دلیل طراحی این بخش اهمیت زیادی دارد.
مهمترین نکتهای که برای طراحی قسمت ورودی درمانگاه باید مورد توجه قرار بگیرد، شاخص بودن آن است. منظور از شاخص بودن این است که مراجعهکنندگان جهت پیدا کردن ورودی درمانگاه و کلینیک به راهنمایی و پرسش از سایرین نیازی نداشته باشند. رعایت استاندارد درب ورودی بسیار اهمیت دارد و بهتر است درب ورودی به صورت خودکار باز و بسته شود تا از تماس دست مراجعهکنندگان با آن جلوگیری گردد.
تناسب و پیوستگی بین طراحی داخلی درمانگاه و معماری بخش خارجی آن بسیار اهمیت دارد. برای اینکه بین بخشهای مختلف هماهنگی وجود داشته باشد پیشنهاد میکنیم که در طراحی و اجرا درمانگاه به یک سبک مشخص پایبند باشید. همچنین میتوانید از مصالح و مواد یکسان برای طراحی قسمت داخلی و خارجی درمانگاه و کلینیک استفاده کنید.
طراحی قسمت پذیرش در فضاهای درمانی بسیار مهم است. ابعاد و موقعیت قرارگیری بخش پذیرش در معماری این فضا اهمیت زیادی دارد. موقعیت قرارگیری بخش پذیرش درمانگاه باید به گونهای باشد که بتوان از آنجا بر ورودی سالن انتظار و اتاق پزشک نظارت داشت.
نکتهای که در تمام مراحل طراحی و اجرا درمانگاه باید یادتان بماند، توجه به شرایط جسمی افرادی است که معلولیت دارند؛ پس ارتفاع پیشخوان را به گونهای در نظر بگیرید که افراد معلول هم بتوانند با کارکنان ارتباط چشمی داشته باشند. رایجترین فرمهایی که برای طراحی پیشخوان وجود دارند اشکال U و L هستند.
در طراحی سالن انتظار باید بتوانید فضای با کیفیتی برای جلب رضایت بیماران و مراجعهکنندگان به وجود آورید. همچنین این محیط میتواند بر افزایش بهرهوری کاری کارکنان نیز تاثیر داشته باشد. نیازها و خواستههای مراجعهکنندگان را که به طور عمده افراد بیمار هستند در نظر داشته باشید. سعی کنید به میزان کافی فضا برای نشستن و ایستادن افراد در نظر بگیرید.
چیدمان مبلمان این قسمت باید متناسب با ظرفیت فضا بوده و بهتر است با سبک طراحی سایر قسمتهای درمانگاه هماهنگی داشته باشد. معمولا از مبلمان نیمکتی در طراحی و اجرا درمانگاه استفاده میکنند. این صندلیهای نیمکتی به دو صورت پارچهای و فلزی قابل طراحی هستند.
استفاده از تلویزیون، کتابخانه، مجله و گیاهان سبز برای سرگرمی و جلب رضایت مراجعهکنندگان توصیه میشود. رایجترین سبک چیدمان مبلمان در این فضا در امتداد دیوارها به صورت ردیفی است اما چنانچه فضای زیادی در اختیار ندارید میتوانید از چند ردیف صندلی در مقابل یکدیگر استفاده نمایید. البته رفت و آمد افراد معلولی که از ویلچر استفاده میکنند را نیز در نظر داشته باشید.
طراحی اتاق پزشک در تمام فضاهای درمانی از اهمیت بالایی برخوردار است. نسبت به نوع درمانگاه و کلینیک و متراژ آن میتوان طراحیهای متفاوتی را برای این قسمت در نظر گرفت.
یکی از نکات مهمی که در طراحی و اجرا درمانگاه و کلینیک باید به آن توجه کنید، در نظر گرفتن ویژگیهای مخاطب و جامعه هدف است؛ برای مثال در صورتی که درمانگاه مختص کودکان است باید تجهیزات و مبلمان اتاق پزشک به گونهای انتخاب شود که مناسب این گروه سنی باشد.
علاوه بر قسمتهای ذکر شده، بخشهای دیگری نیز باید به سرویس بهداشتی، اتاق استراحت کارکنان، انبار و … اختصاص داده شود. سعی کنید چیدمان فضاها در طراحی کلینیک و درمانگاه به گونهای باشد که مسیر حرکتی بر اساس ترتیب فعالیتهای رایج صورت بگیرد.
همانطور که اشاره شد، طراحی و اجرا درمانگاه و سایر فضاهای درمانی از اهمیت بالایی برخوردار است و باید این فرآیند بر مبنای ضوابط و اصول معینی انجام شود. از جمله نکاتی که باید در فرآیند طراحی و اجرا مورد بررسی قرار بگیرند میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
متداولترین و محبوبترین رنگی که در طراحی درمانگاه و کلینیک مورد استفاده قرار میگیرد رنگ سفید است. دلیل انتخاب این رنگ، القای حس پاکیزگی به مراجعهکنندگان میباشد و امکان ترکیب رنگ سفید با سایر رنگها نیز مزیتی است که نمیتوان آن را نادیده گرفت.
این رنگ میتواند نور بیشتری را بازتاب دهد و در افزایش روشنایی و بزرگنمایی فضا اهمیت زیادی دارد. اگر متراژ کلینیک و درمانگاه زیاد نیست توصیه میکنیم حتما در طراحی از رنگ سفید استفاده کنید. البته استفاده از یک رنگ تنها میتواند محیط بیروح و کسلکنندهای را خلق کند؛ پس بهتر است از ترکیبی از رنگها برای طراحی داخلی استفاده شود.
از رنگهای تند و متنوع در طراحی اتاق معاینه استفاده نکنید؛ زیرا باعث از بین رفتن تمرکز میشود. حداکثر دو یا سه رنگ در طراحی داخلی فضاهای درمانی مورد استفاده قرار بگیرد. البته انتخاب نوع رنگ به ویژگیهای مخاطب نیز بستگی دارد؛ برای مثال در درمانگاهها و فضاهای درمانی مختص کودکان استفاده از رنگهای شاد و کودکانه را توصیه میکنیم.
به دلیل آن که فضاهای درمانی باید پاکیزه و بهداشتی باشند نیاز است که به طور مداوم ضدعفونی و تمیز شوند؛ به همین دلیل باید از مصالح و موادی در طراحی درمانگاه استفاده شود که در برابر رطوبت و شستشوی مداوم مقاومت داشته باشند.
همچنین هماهنگی با سبک طراحی نیز نکته مهم دیگری است که باید در انتخاب مصالح به آن دقت کرد. لمینت پرطرفدارترین کفپوش در طراحی و اجرا درمانگاه و کلینیک است.
نورپردازی داخلی علاوه بر اینکه در زیباسازی فضا تاثیر بسزایی دارد، در بهبود عملکرد کارکنان نیز موثر است. میزان روشنایی فضاهای درمانی باید بر مبنای استانداردهای معینی باشد. نور کمتر از حد استاندارد در فضاهای درمانی مانند کلینیک و درمانگاه منجر به کاهش تمرکز و دقت خواهد شد. روشنایی بیش از حد نیز میتواند چشم را آزار دهد.
بهتر است از ترکیب نور طبیعی و مصنوعی در طراحی داخلی فضاهای درمانی استفاده شود. چنانچه امکان بهرهمندی از نور طبیعی وجود ندارد باید چراغهای متنوعی را در طراحی داخلی بگنجانید تا محیطی با نورپردازی خاص و جذاب خلق کنید.
در طراحی درمانگاه باید به ضوابط و اصول زیر توجه نمود:
به دلیل افزایش تعداد درمانگاهها و کلینیکها در سطح شهرها برای بیمارانی که به دنبال معالجه سرپایی هستند، این مراکز به ساختمانهای اصلی هر شهر تبدیل شدهاند. نمای این فضاها یکی از عواملی است که میتواند کیفیت درمانگاه یا کلینیک را به مراجعهکنندگان معرفی کند. بسیاری از افراد نمای مدرن را برای درمانگاه و کلینیک میپسندند.
در زمانهای گذشته فضاهای درمانی به این منظور طراحی میشدند که فرآیندهای مختلف درمان در آنها صورت بگیرد و به نیازهای بیمار توجهی نمیشد؛ به همین دلیل فرآیند درمان میتوانست تاثیر نامطلوبی بر سلامت روان فرد بیمار و حتی همراه او داشته باشد. اما امروزه فضاهای درمانی با نگرشی جدید به وجود میآیند و به دنبال خلق فضاهای انسانگرا هستند.
در این فضاها مبنا فقط طی شدن فرآیند درمان نیست و بیمار و همراهان او به مهمترین و اصلیترین محور فعالیت تبدیل شدهاند. در این روش سعی میشود تمام مراحل طراحی و اجرا درمانگاه و سایر فضاهای درمانی با در نظر گرفتن آرامش و راحتی بیمار و همراهان او ایجاد شده و طراحی ریزفضاها به صورتی صورت بگیرد که سادهترین و سریعترین دسترسی را برای افراد ممکن سازد.
همچنین نکاتی مانند معماری مناسب، اتاق انتظار، طراحی فضایی برای استراحت همراه بیمار، طراحی مناسب سرویس بهداشتی و … از جمله نکاتی هستند که در این الگوی طراحی انسانمحور مورد توجه قرار میگیرند.
بیشتر مراجعهکنندگان درمانگاه و سایر فضاهای درمانی بیماران هستند به همین دلیل ممکن است این افراد در شرایط عادی نباشند؛ پس باید در طراحی و اجرا درمانگاه شرایط مناسبی برای پذیرش و بهبود بیمار به ویژه زمانی که در موقعیت اورژانسی است در نظر گرفت. به همین دلیل نکات ضروری زیر را نیز در طی فرآیند طراحی و اجرا در نظر داشته باشید:
در این مطلب به صفر تا صد طراحی و اجرا درمانگاه پرداختیم و ضوابط و اصولی را که لازم است در این فرآیند مورد بررسی قرار بگیرند مطرح نمودیم. گروه معماری و طراحی حس با سالها تجربه در حوزه طراحی و اجرا، آماده شنیدن نظرات شماست. برای دریافت مشاوره تخصصی با کارشناسان ما در تماس باشید.
ما در استودیو معماری و طراحی حس در تلاش هستیم مخاطبانمان بتوانند انعکاسی شفاف از چیزی که در ذهن دارند را با رعایت اصول طراحی و همچنین شخصیسازی بر اساس سبک زندگیشان ببینند.
ما به جزئیات اهمیت میدهیم، چرا که باور داریم طراحی خوب از دل توجه به نیازهای پنهان زندگی روزمره بیرون میآید.
