طراحی و اجرای حیاط بخش مهمی از طراحی ساختمان است؛ زیرا حیاط علاوه بر زیباسازی محیط ساختمان میتواند به عنوان قلب تپنده هر خانه محسوب شده و نقش مهمی داشته باشد. البته طراحی و اجرای حیاط کار سادهای نیست و به تجربه و دانش حرفهای نیاز دارد.
گروه معماری و طراحی حس میتواند در طراحی حیاط ساختمان، این دانش و تجربه را با شما به اشتراک بگذارد. در ادامه اصول و قوانینی را مطرح خواهیم نمود که با استفاده از آنها میتوانید بهترین طراحی و اجرا را برای حیاط منزل و یا ساختمان خود داشته باشید.
در طراحی و اجرای حیاط باید به این نکته توجه کرد که هدف از این کار خلق یک فضای آرامشبخش است که بتواند حس خوبی را به افراد القا کند. همچنین حیاط باید به گونهای طراحی شود که برای تردد افراد مشکلی ایجاد نکرده و به راحتی بتوان از آن نگهداری کرد؛ به همین دلیل باید در طراحی مسیرهای عبور و کاشت گیاهان و درختان به نکات خاصی توجه شود.
مسیر رفت و آمد افراد در حیاط نباید کمتر از 1.5 متر باشد. به ویژه در ساختمانهای تجاری که روزانه افراد زیادی در آنجا تردد میکنند، فضای رفت و آمد باید به اندازه کافی عریض باشد تا افراد در زمان حرکت مدام با اشیاء مختلف و گل و گیاه برخورد نکنند. این مسیرها را میتوان سنگفرش کرد که به زیبایی حیاط بیفزاید.
اولین قدم در طراحی و اجرای منزل و تمام قسمتهای آن این است که نیازها و خواستههای کاربران مشخص گردد. طراحی و اجرای حیاط نیز از این امر مستثنی نیست؛ برای مثال باید مشخص شود که چه تعداد افراد قرار است از محوطه حیاط استفاده کنند.
آیا به طراحی باغچه در محوطه حیاط نیز علاقمند هستید؟ آیا نیاز دارید که فضایی نیز برای بازی کودکان طراحی شود؟ پاسخ به این سوالات میتواند نیاز اصلی پروژۀ طراحی حیاط را مشخص کند.
برای اینکه بتوان تمام بخشهای حیاط را به درستی طراحی کرد، باید ابتدا محل قرارگیری آنها مشخص شود و الگوهای وزش باد و تابش نور آفتاب به خوبی بررسی گردد؛ برای مثال در طراحی فضای نشیمن به این نکته توجه کنید که زاویه تابش خورشید به چه صورت است تا در زمان غروب خورشید با نور ناخوشایند مواجه نشوید.
همچنین چنانکه قصد طراحی باربکیو و شومینه و یا آتشدان را دارید، باید آنها را در بخشی از حیاط قرار دهید که در جهت وزش باد نباشند.
در طراحی و اجرای حیاط به ویژه برای ویلاهای بزرگ یک نقطۀ کانونی طراحی نمایید. در نظر گرفتن یک نقطۀ کانونی برای طراحی و اجرای تمام فضاها بسیار اهمیت دارد. نقطۀ کانونی در اصل یکی از عناصر طراحی است که میتواند به سرعت توجه افراد را به سمت خود جلب نماید. در حیاط ویلا امکان دارد این نقطۀ شاخص یک آبنما باشد. آتشدان و شومینه هم میتوانند به عنوان نقاط کانونی در نظر گرفته شوند.
در صورت امکان ایجاد طاقهای هلالی در طول مسیرهای رفت و آمد به حیاط میتواند نظر مخاطب را به خود جلب کند. این طاقها را میتوان با چوب ساخت و با گلها و گیاهان بالارونده تزئین نمود. ارتفاع این طاقها نباید کم باشد و بهتر است حداقل ارتفاع دو متر و ۲۰ سانتیمتر برای آنها در نظر گرفته شود تا شاخ و برگ گیاهانی که روی طاق رشد میکنند برای افرادی که میخواهند از زیر طاق تردد نمایند، ایجاد مزاحمت نکند.
در صورتی که تمایل دارید در حیاط منزل یا ساختمان خود به کاشت گل و گیاه نیز بپردازید، باید به آب و هوای منطقه مسکونی خود توجه کنید؛ برای مثال گیاهانی که میتوان در شمال ایران کشت و پرورش داد نباید در مناطق سردسیر نیز کاشته شوند.
البته باید توجه داشته باشید که حیاط یک محیط محصور بوده و به همین دلیل امکان دارد تا حدی گرمتر از فضای بیرون باشد؛ اما در طول فصل زمستان و در صورت وقوع سرمای شدید، درختان و گیاهان ممکن است دچار سرمازدگی شوند.
پس اولین نکته در کاشت گل و گیاه، انتخاب گیاهانی است که با آب و هوای منطقه تناسب داشته باشند. اگر دوست دارید که در طول تمام فصلهای سال حیاط زیبایی داشته باشید، گیاهانی را برای تمام فصلها انتخاب کنید؛ برای مثال چنانچه دوست دارید در طول پاییز نیز حیاط شما سرسبز باشد، از گیاهانی مانند بنفشه و داوودی استفاده نمایید که در طول پاییز گل میدهند.
نمای درب ورودی ساختمان از سمت حیاط میتواند در زیبایی آن تاثیر زیادی داشته باشد. اگر امکان تعویض درب ورودی را ندارید سعی کنید چهارچوب آن را با گیاهان یا سنگ نما تزئین نمایید.
برای تزئین حیاط به ویژه در زیر پنجرهها و در کنار درب ورودی از گلدانهای مختلف و زیبا استفاده کنید. چنانچه متراژ حیاط شما کم است و فضای زیادی در اختیار ندارید تا بتوانید از آن برای کاشت گل و گیاه و یا قرار دادن گلدان استفاده نمایید، سعی کنید این کار را با ارتفاع انجام دهید و با قرار دادن طبقهها و گذاشتن گلدان بر روی آنها بر زیبایی حیاط بیفزایید.
البته در حیاطهای کوچک میتوان یک چارچوب درست کرد و گیاهان بالارونده را به گونهای کشت داد که از آن چهارچوب بالا رفته و جلوه خاصی به حیاط ببخشند.
کفپوش حیاط باید از جنسی باشد که در مقابل تغییرات دما مقاومت زیادی از خود نشان دهد. به ویژه در طول فصل زمستان ممکن است در اثر برودت زیاد هوا زمین یخ بزند و شما چارهای جز استفاده از نمک برای آب کردن یخها نداشته باشید؛ پس در انتخاب سنگفرش حیاط دقت کنید.
همچنین سنگفرش باید در مقابل تردد ساکنین مقاومت داشته باشد. این امر به ویژه در ساختمانهای تجاری و اداری از اهمیت بیشتری برخوردار است.
در طراحی کف حیاط از رنگهای تیره کمک نگیرید. استفاده از رنگهای روشن برای طراحی و اجرای کف حیاط به نمود بیشتر سبزی گیاهان و گلها کمک میکند. ترکیبی از کف سنگی یا شنی با چمن نیز میتواند جالب و زیبا باشد. البته این نکته را فراموش نکنید که هزینه چمنکاری بسیار بالاست و برای نگهداری و محافظت از آن نیز ممکن است مجبور شوید هزینه زیادی بپردازید.
یکی از نکاتی که در طراحی و اجرای حیاطهای شیبدار میتوان در نظر گرفت، قرار دادن پله است. البته در خانههایی که ارتفاع آنها از حیاط بیشتر است نیز میتوان از پلهها و طبقات کمک گرفت. ارتفاع پلهها بهتر است که بیشتر از ۱۵ سانتیمتر نباشد تا افراد بتوانند به راحتی بر روی آنها رفت و آمد کنند.
در طراحی و اجرای حیاط چنانچه از فضای کافی برخوردار هستید، از حوض برای زیباسازی بیشتر استفاده نمایید. بسیاری از افراد به استفاده از حوض در حیاط منزل مسکونی تمایل زیادی دارند؛ به ویژه اگر بتوانند در این حوض ماهی قرمز هم داشته باشند.
چنانچه میزان بودجه شما اجازه نمیدهد که در طراحی و اجرای حیاط به حوض نیز فکر کنید، میتوانید با کمی ابتکار و خلاقیت خودتان یک حوض زیبا طراحی نمایید؛ برای مثال با یک لاستیک کهنه بزرگ میتوان یک حوض زیبا ایجاد کرد.
در صورتی که متراژ حیاط زیاد است قسمتی را در طراحی و اجرا به نشیمن اختصاص دهید. در فضای نشیمن حیاط میتوان تعدادی صندلی تهیه کرده و جای دنجی را برای استراحت و صرف چای و عصرانه فراهم کرد. به این نکته نیز توجه کنید که این فضا باید به محوطه حیاط و گیاهان چشمانداز داشته باشد.
در طراحی و اجرای حیاطهای بزرگ، آلاچیق را فراموش نکنید. امروزه انواع مختلفی از آلاچیق وجود دارد که با مصالح متفاوتی ساخته میشوند.
پرطرفدارترین نوع آلاچیق میتواند آلاچیق فلزی باشد که طراحی آن به صورت مینیمال است. آلاچیق سنتی که به آن آلاچیق ایرانی نیز گفته میشود، به طور معمول از چوب ساخته شده و طراحی آن به صورت اشکال منتظم است. نکتهای که در مورد آلاچیقهای چوبی میتوان عنوان کرد این است که آنها با تمام شرایط آب و هوایی سازگار بوده و انتخاب مناسبی برای فصول مختلف سال هستند.
نورپردازی مناسب و کاربردی باید با توجه به میزان متراژ حیاط شما و کاربری آن صورت بگیرد. یک نورپردازی حرفهای باید با استفاده از لوازم مناسب روشنایی و تعیین محل قرارگیری این لوازم انجام شود.
از جمله تجهیزات پرکاربرد روشنایی در باغها و حیاطها میتوان به چراغهای دیواری و یا چراغهای پایهدار مسیر اشاره کرد. به تعیین محل نصب لوازم روشنایی دقت کنید و این نقاط را به گونهای تعیین نمایید که فضای نشیمن و مسیرهای عبور از روشنایی کافی برخوردار باشند. در صورت امکان میتوانید در بین درختان باغچه نیز تعدادی چراغ برای زیبایی بیشتر قرار دهید.
چنانچه متراژ حیاط زیاد است و قصد دارید قسمتی را به فضای نشیمن اختصاص دهید، در انتخاب مبلمان مناسب دقت کنید. برای خرید مبلمانی که قرار است در فضای باز مورد استفاده قرار بگیرد، به چند نکته توجه داشته باشید.
اولین نکته، میزان فضای موجود در حیاط است. اندازه مبلها باید با توجه به این موضوع انتخاب شود. مورد دومی که باید به آن دقت کنید، انتخاب سبک و فرم مبلمان است. همچنین جنس مبلمان و صندلیها باید به گونهای باشد که در شرایط مختلف آب و هوایی دچار پوسیدگی نشوند.
به طور معمول برای محوطههای بیرونی از مبلمان حصیری استفاده میکنند؛ زیرا این مبلمان وزن کمی دارند و دوام آنها بسیار بالا است. همچنین سهولت نظافت یکی دیگر از مزایای مبلمان حصیری است.
فضاسازی حیاط باید به گونهای صورت بگیرد که هیچ نقطۀ کوری برای پنهان شدن سارقان وجود نداشته باشد. بهتر است در اجرای حیاط از نورپردازی مناسب استفاده شده و چراغهای حساس به حرکت تعبیه شوند تا به صورت خودکار روشن شده و حیاط را نورانی کنند.
در طراحی و اجرای حیاط به ویژه حیاطهای ویلایی و محوطهسازی باید به این پنج عنصر اهمیت دهید که در طراحی نما، طراحی منظر و طراحی داخلی در نظر گرفته میشوند.
در طراحی و اجرای حیاط و محوطه، فرم در رابطه با مبلمان و عناصر طبیعی اهمیت دارد. به تناسب و هماهنگی فرمهایی که در محوطهسازی مورد استفاده هستند، دقت کنید؛ برای مثال شکل استوانهای یا کروی درختان میتواند بر ظاهر کل فضا تاثیر داشته باشد. فرم مبلمان، آبنما و سایر موارد هم باید با سبک کلی فضا تناسب داشته باشند.
خط به جریان و حرکت چشم افراد در محوطه اشاره میکند. به عبارت بهتر در طراحی و اجرای حیاط باید به این نکته توجه کنید که وقتی افراد وارد محوطه میشوند چه چیزهایی در خط دید آنها قرار دارد.
یکی از عناصر مهمی که در طراحی و اجرای حیاط ویلایی باید مد نظر قرار بگیرد، بافت است؛ زیرا معمولا متراژ این حیاطها زیاد بوده و به طراحی فضای سبز و محوطه نیاز دارند. بافت در تمام بخشهای محوطه مانند پوشش مبلها و حتی تنه و برگ درختان وجود دارد.
به کار بردن رنگها باید بر اساس چرخه رنگ و بهرهگیری از رنگهای مکمل یا طیف رنگهای نزدیک به هم صورت بگیرد تا بتواند محوطۀ زیبایی در حیاط خلق کند.
در محوطهسازی حیاطهای ویلایی باید به تناسب اندازهها و ابعاد عناصر مختلف توجه کرد؛ یعنی باید به این نکته دقت داشته باشید که هرکدام از عناصر و اجزای حیاط نسبت به اجزای مجاور خود از ابعاد مناسبی برخوردار بوده و در کل محوطه هم این هماهنگی و تناسب مقیاسها قابل تشخیص باشد.
در این مطلب درباره طراحی و اجرای حیاط صحبت کردیم و عناصر و نکات مهمی را که باید مدنظر قرار بگیرند مطرح نمودیم. طراحی و اجرای حیاط یک امر تخصصی است که نیاز به گروه حرفهای متخصص و مجرب دارد. از مشاوران گروه معماری و طراحی حس برای طراحی بهترین محوطه بهره ببرید و از ایدههای این گروه استفاده نمایید. برای ارتباط با مشاوران و مهندسان ما از راههای ارتباطی ذکر شده در قسمت تماس با ما اقدام بفرمایید.
ما در استودیو معماری و طراحی حس در تلاش هستیم مخاطبانمان بتوانند انعکاسی شفاف از چیزی که در ذهن دارند را با رعایت اصول طراحی و همچنین شخصیسازی بر اساس سبک زندگیشان ببینند.
ما به جزئیات اهمیت میدهیم، چرا که باور داریم طراحی خوب از دل توجه به نیازهای پنهان زندگی روزمره بیرون میآید.
