در طراحی و اجرا فضاهای درمانی به دلیل ارتباط مستقیمی که این مراکز با سلامت جسم و روان انسانها دارند باید تمام اصول مورد تایید وزارت بهداشت عملی شده و از بهترین مصالح و شیوه ساخت استفاده شود. گروه معماری و طراحی حس با رعایت تمام اصول و ضوابط میتواند محیطی را برای شما خلق کند که کارآمد و آرامشبخش بوده و برای رفاه حال بیماران و کادر درمان موثر باشد. با ما همراه باشید تا در ادامه به جزئیات بیشتری درباره طراحی و اجرا فضاهای درمانی بپردازیم.
به دلیل آنکه در فرآیند طراحی و اجرا فضاهای درمانی نیاز است اصول و ضوابط خاصی رعایت گردد، استفاده از سبکهای مختلف طراحی در این فضاها امکانپذیر نیست و باید محدودیتهایی برای حفظ مسائل بهداشتی و جلوگیری از شلوغی و سردرگمی مراجعهکنندگان پیادهسازی شود.
البته بدیهی است که فضاهای درمانی باید به گونهای طراحی شوند که حس آرامش را به مراجعهکنندگان القا کنند؛ به همین دلیل میتوان گفت که طراحی و اجرا فضاهای درمانی جزء سختترین پروژههای معماری به حساب میآید.
اصول و ضوابطی که برای طراحی فضاهای درمانی باید رعایت شوند، نسبت به نوع فعالیت این مکانها با یکدیگر تفاوت دارند؛ برای مثال ضوابط و اصول طراحی در کلینیک و درمانگاه با بیمارستان متفاوت بوده اما برخی از اصول نیز در بین تمام مراکز درمانی مشترک است.
یکی از مهمترین بخشها در تمام مراکز درمانی، سالن انتظار بوده و طراحی آن نیز از اهمیت بالایی برخوردار میباشد. دلیل اهمیت بالای سالن انتظار این است که این قسمت به عنوان یک نقطه کانونی به شمار میآید و اولین بخشی است که مراجعهکننده با آن برخورد دارد؛ به همین دلیل طراحی آن باید جذاب و اصولی باشد که افراد در صورت انتظار طولانی خسته و کسل نشوند.
از جمله نکات مهمی که در این بخش باید رعایت گردد، تعیین مناسبترین نقطه برای قرارگیری میز پذیرش، طراحی دیوارها و سقف و نحوه چینش صندلیها است. همچنین تجهیزات نورپردازی در این قسمت باید در مکان درستی قرار داده شود و ارتباط آن با سایر بخشها نیز حفظ گردد.
در طراحی و اجرا فضاهای درمانی دقت کنید که ارتباط سالن انتظار با سایر بخشها حفظ شده و در عین حال حریم خصوصی آن نیز به درستی رعایت گردد.
یکی از ضوابط طراحی که باید در تمام فضاهای درمانی رعایت شود، قسمتی است که به پذیرش اختصاص دارد. بخش پذیرش شامل تابلوی اعلانات و میز پذیرش و برخی قسمتهای مهم دیگر میباشد و به دلیل آنکه در طراحی و اجرا فضاهای درمانی مهمترین بخش تعاملی به شمار میآید، تمام موارد آن باید بتواند رضایت افراد را جلب کند.
شیوه قرارگیری میز پذیرش باید به گونهای باشد که از ازدحام جمعیت جلوگیری کند و بهتر است ارتفاع میز به میزانی در نظر گرفته شود که افراد ویلچری و معلول هم بتوانند به سادگی از آن استفاده نمایند.
در طراحی و اجرا فضاهای درمانی باید به محل قرارگیری داروخانهها نیز توجه ویژهای نمود. به طور معمول در فرآیند طراحی و اجرا، داروخانهها را در طبقه همکف ساختمان قرار میدهند و به این ترتیب دسترسی آسان آنها به نقاط مختلف را فراهم مینماید.
البته امکان دارد گاهی اوقات افراد فقط با هدف خرید دارو از داروخانه وارد فضاهای درمانی شوند که در این شرایط نیز باید داروخانه در طبقه همکف باشد تا مراجعهکننده نخواهد از فضاهای مختلف مرکز درمانی عبور کند.
اتاق معاینه یکی از قسمتهایی است که در طراحی و اجرای فضاهای درمانی باید مورد توجه قرار بگیرد. معمولا اتاق معاینه در درمانگاهها در مجاورت اتاق پزشک قرار دارد.
نسبت به اینکه اتاق معاینه قرار است برای چه منظوری مورد استفاده باشد باید اصول مختلفی برای طراحی آن رعایت گردد؛ برای مثال اتاق معاینهای که در مطب و کلینیک کودکان طراحی میشود با اتاق معاینه کلینیکهای زیبایی و دندانپزشکیها متفاوت است.
چنانچه فضای درمانی موردنظر بخواهد قسمتی را نیز به بستری بیماران اختصاص دهد باید نسبت به نوع درمانگاه و کاربرد آن متراژ مشخصی را به طراحی این فضا اختصاص دهد. فضای بستری باید به گونهای طراحی شود که ارتباط آن با سایر بخشها حفظ شده و تجهیزات موردنظر نیز در آنجا وجود داشته باشد.
البته گاهی اوقات در برخی از مراکز درمانی میتوان اتاق معاینه و فضای بستری را به شکل پیوسته طراحی کرد.
در طراحی و اجرای برخی از مراکز درمانی میتوان قسمتی را به اتاق مشاوره اختصاص داد؛ برای مثال در مراکز روانشناسی اتاق مشاوره قسمتی است که آموزشهای لازم در آنجا ارائه میشود. البته در برخی از درمانگاهها از این فضا برای کمکهای پزشکی اولیه استفاده میکنند.
متراژ اتاق مشاوره باید برای فرد بیمار و همراه او و همچنین وسایل پزشکی و تخت و میز و صندلی به اندازه کافی فضا وجود داشته باشد.
علاوه بر اصول و ضوابط مطرح شده، نکاتی نیز وجود دارد که میتوانید از آنها به عنوان تکمیلکننده طراحی این فضاها استفاده کنید تا یک تجربه موفق و همه جانبه شکل بگیرد.
فرآیند طراحی و اجرا فضاهای درمانی به هزینه نسبتا زیادی نیاز دارد. البته این هزینه تحت تاثیر عوامل متعددی است که از آن جمله میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
یکی از نکات مهمی که در طراحی و اجرا فضاهای درمانی باید مورد توجه قرار بگیرد بحث سیرکولاسیون این مراکز است. مسیریابی افراد در یک مکان ناآشنا و یک فضای ناشناخته میتواند مسئله چالش برانگیزی باشد. این موضوع در مراکز درمانی از اهمیت دوچندان برخوردار است؛ زیرا بیشتر مراجعهکنندگان به این مراکز افراد بیمار هستند و به همین دلیل در وضعیت جسمی و روحی مناسبی به سر نمیبرند و چنانچه موفق به مسیریابی آسان در یک مرکز درمانی به ویژه ساختمانهای پیچیده از قبیل بیمارستانها نشوند، این موضوع میتواند آرامش آنها را مختل کند.
کاربران محیطهای درمانی از قبیل فرد بیمار، همراه بیمار و کارکنان و ارائهدهندگان خدمات سطح متفاوتی از آگاهی درباره یک محیط درمانی را دارند و همین موضوع میتواند بر توانایی مسیریابی آنها و ادراک محیط تاثیر بگذارد. هنر معماری میتواند فرآیند مسیریابی افراد را در محیطهای درمانی تسهیل نموده و به این ترتیب در درک افراد مراجعهکننده از کیفیت فضا تاثیر مثبتی داشته باشد.
منظور از سیرکولاسیون در علم معماری دسترسی به فضاهای داخلی یک مکان و گردش در فضا است. البته این موضوع فقط به معنای گردش و حرکت در سطح یک طبقه از بنا نیست و شامل حرکت بین طبقههای مختلف یک ساختمان نیز میشود.
رعایت این موضوع در فضاهای درمانی به ویژه بیمارستانها که نسبت به کلینیک و درمانگاه بسیار گستردهتر هستند از اهمیت بسیار زیادی برخوردار است. در بیمارستانها لازم است که سیرکولاسیون افقی و عمودی رعایت گردد. برای طراحی بهتر سیرکولاسیون عمودی باید از آسانسورها، پلهها، رمپها، پله فرار و پله برقی استفاده نمود. آسانسورهای مراکز درمانی باید گنجایش کافی برای انتقال بیماران داشته باشند.
در طراحی و اجرا فضاهای درمانی به محلی که قرار است این بنا در آنجا احداث شود توجه نمایید و از اجرای مکانهای درمانی و بهداشتی در هر نقطهای از شهر خودداری کنید.
عموما وقتی که صحبت از فضاهای درمانی مثل بیمارستانها میشود، ما تصویری خشک و بیروح و حتی بیرنگ از یک محیط به ذهنمان خطور میکند. شاید نخستین چیزی که به ذهنمان برسد نمای بیرونی قدیمی با آجرهای رنگ و روفته باشد؛ اما نباید از یاد ببریم که در طراحی و اجرای نمای بیرونی فضاهای درمانی، امروزه تلاش میشود تا پویایی و حس بهتری به مخاطبین منتقل شود.
گروه معماری و طراحی حس پیشتر در همکاری با پروژه بیمارستان یزد، نمای بیرونی این ساختمان را طراحی و اجرا کرده بود. شما میتوانید بخشی از هنر و ظرافت ما در اجرای نمای فضاهای درمانی را در عکس زیر مشاهده کنید:
در این مطلب درباره طراحی و اجرای فضاهای درمانی صحبت کردیم. همانطور که اشاره شد، طراحی و اجرای مراکز بهداشتی و درمانی از حساسیت و اهمیت زیادی برخوردار است و میتوان گفت که جزء سختترین پروژههای معماری به حساب میآید.
به دلیل آنکه بیشتر مراجعهکنندگان به این مراکز با ترس و استرس دست به گریبان هستند و ممکن است مجبور باشند ساعات زیادی را در این فضا سپری کنند، طراحی بیمارستان و سایر مراکز درمانی از اهمیت ویژهای برخوردار است.
تهویه و نور مناسب، کنترل دمای محیط، عدم وجود بوی نامطبوع، گردش فضای مناسب و … میتواند در تجربه کاربران تاثیرگذار باشد. گروه معماری و طراحی حس، آشنا با نقش معماری داخلی فضاهای درمانی در روند بهبود بیماران است و با ارائه مناسب زونبندی فضاها و تیپبندی در معماری داخلی و اجرای موثر سیرکولاسیون عمودی و افقی قادر خواهد بود فضایی را خلق کند که برای کارکنان و مراجعهکنندگان این مراکز آرامش به همراه داشته باشد.
برای مشاهده نمونه کارها و دریافت مشاوره از راههای ارتباطی ذکر شده در قسمت تماس با ما اقدام بفرمایید.
ما در استودیو معماری و طراحی حس در تلاش هستیم مخاطبانمان بتوانند انعکاسی شفاف از چیزی که در ذهن دارند را با رعایت اصول طراحی و همچنین شخصیسازی بر اساس سبک زندگیشان ببینند.
ما به جزئیات اهمیت میدهیم، چرا که باور داریم طراحی خوب از دل توجه به نیازهای پنهان زندگی روزمره بیرون میآید.
