طراحی و اجرای روف گاردن که به آن بام سبز نیز گفته می‌شود، می‌تواند علاوه بر زیباسازی ساختمان بر قیمت آن نیز تاثیر داشته باشد. کاشت گیاهان در بالاترین نقطۀ ساختمان این مزیت را دارد که آنها بتوانند به طور مستقیم از نور خورشید استفاده کرده و رشد خوبی داشته باشند. همچنین خلق این فضا می‌تواند آرامش بیشتری را برای محیط زندگی به ارمغان بیاورد.
البته توجه به این نکته ضروری است که طراحی و اجرای روف گاردن کار آسانی نیست و نیاز به یک گروه متخصص و حرفه‌ای دارد. چنانچه قصد طراحی بام سبز برای ساختمان خود را دارید، می‌توانید از مشاوره‌های گروه معماری و طراحی حس در این زمینه استفاده نمایید. در ادامه به نکاتی خواهیم پرداخت که لازم است در طراحی بام سبز رعایت شوند.
در طراحی و اجرای روف گاردن یا بام سبز باید به نکات زیر توجه شود:
در فرآیند طراحی و اجرای منزل، چنانچه قصد طراحی روف گاردن را دارید یادتان نرود که این مکان یک محیط روباز است. در آپارتمان‌ها و ساختمان‌های چند طبقه که ساکنان زیادی دارند، طراحی روف گاردن می‌تواند باعث کاهش رعایت حریم خصوصی شود. به ویژه اگر ساختمان شما از ساختمان‌های اطراف ارتفاع کمتری داشته و یا فاصله آنها به هم نزدیک باشد، همسایه‌ها به طور کامل می‌توانند بر بام سبز ساختمان شما اشراف داشته باشند.
برای طراحی فضای سبز بر روی پشت بام ساختمان یا منزل مسکونی خود به پوشش‌های گیاهی مختلفی نیاز دارید. استفاده از گیاهان پر برگ و بلند برای پشت بام‌های بزرگ مناسب است و باعث زیباسازی نمای ساختمان می‌شود. برای پشت بام‌های کوچک از پوشش گیاهی محدود استفاده کنید.
در طراحی روف گاردن، میزان بار وارد شده بر روی سقف باید محاسبه گردد و برای این امر توصیه می‌شود از طراحان حرفه‌ای شرکت‌های معماری بهره بگیرید.
یکی از نکات مهمی که در طراحی و اجرای روف گاردن باید به آن توجه شود، بسترسازی و دیوارسازی مناسب است که منجر به افزایش استحکام می‌گردد. البته شما این امکان را دارید که برای پوشش گیاهی خود محوطه‌بندی یا باغچه‌سازی انجام دهید.
در زمان کاشت گیاهان دقت کنید که برای هرس کردن و نگهداری از آنها فضای کافی در اختیار داشته باشید. کف‌سازی در طراحی روف گاردن اهمیت زیادی دارد و اجرای اصولی آن مانع از آسیب‌دیدگی ساختمان می‌شود. چنانچه بسترسازی به صورت اصولی صورت بگیرد، رشد ریشه گیاهان را میتوان به خوبی کنترل کرد.
یکی از نکات مهم در طراحی و اجرای روف گاردن، اهمیت دادن به اصول صحیح باغبانی است. با توجه به تنوع و تعداد گونه‌های گیاهی که قصد دارید بر روی بام بکارید، نیاز به برنامه‌های متفاوتی برای آبیاری آنها دارید؛ برای مثال ممکن است برخی از گیاهان به مراقبت زیادی نیاز داشته باشند. استفاده از کودهای کشاورزی را برای رشد مناسب گیاهان فراموش نکنید.
برای طراحی دکوراسیون داخلی بام سبز می‌توانید از مبلمان فضای سبز استفاده نمایید. این مبلمان‌ها ممکن است میز و صندلی‌های حصیری باشند که علاوه بر زیبایی ظاهری از مقاومت بالایی در برابر تغییرات آب و هوایی برخوردار هستند.
همچنین انواع مختلف مدل‌های فرفورژه نیز می‌تواند به عنوان مبلمان فضای سبز استفاده شود. پیش از انتخاب مبلمان باید به ارزیابی فضا بپردازید و هدف خود از طراحی بام سبز و سبک طراحی را انتخاب کنید و سپس با توجه به آنها به انتخاب مبلمان مناسب بپردازید.
ایجاد یک نقطه کانونی یا یک نقطه متمایز می‌تواند به زیباتر شدن فضای بام سبز شما بیفزاید. این نقطۀ کانونی می‌تواند یک مجسمه یا یک آبنمای زیبا باشد. چنانچه امکان ساخت آبنما را ندارید با گلدان‌های مدرن و یا کلاسیک نیز می‌توانید این نقطۀ متمایز را ایجاد کنید.
برای افزایش زیبایی فضای سبز بام باید به نورپردازی اهمیت زیادی بدهید. نورپردازی روف گاردن باید با توجه به سبک انتخابی شما صورت بگیرد.
برای اینکه طراحی و اجرای روف گاردن شما موفقیت‌آمیز باشد بهتر است از ترکیب بیش از سه رنگ استفاده نکنید؛ زیرا در صورت افزایش ترکیب رنگ‌ها، شلوغی و درهم ریختگی بیشتر می‌شود. بنابراین پیشنهاد می‌کنیم از ترکیب دو یا سه رنگ برای مبلمان، نرده‌ها، دیواره‌ها و کف‌سازی استفاده نمایید.
سعی کنید از رنگ‌هایی کمک بگیرید که در کنار سبزی گیاهان به صورت مکمل دیده شوند. رنگ‌های سفید، خاکستری و آبی فیروزه‌ای گزینه‌های مناسبی برای استفاده در روف گاردن هستند.
یکی از عواملی که در طراحی و اجرای روف گاردن میتوان استفاده کرد، طراحی عمودی است. طراحی عمودی تاثیر زیادی در زیباتر شدن فضا دارد. برای این کار می‌توانید آویزها را به حالت عمودی بر روی دیواره‌ها نصب کنید.
کف‌سازی و بسترسازی مناسب از جمله نکاتی هستند که در طراحی و اجرای روف گاردن باید مورد توجه قرار داده شود. حتما از کفپوش‌های استاندارد استفاده نمایید تا در گذر زمان دچار مشکل نشوید. کفپوش‌های انتخابی شما باید مقاومت بالایی در برابر تغییرات دما و رطوبت داشته باشند و با شرایط مختلف آب و هوایی ساختمان شما سازگار باشند.
مصالح متنوعی برای کفپوش فضای باز وجود دارد که می‌توانید نسبت به میزان بودجه‌ای که برای این کار در نظر گرفته‌اید یکی از آنها را انتخاب کنید. سیمان، سنگ و چوب از جمله گزینه‌های مناسب برای کفپوش فضای باز هستند.
یکی از نکات مهم در انتخاب کفپوش مناسب برای روف گاردن، بررسی وزن آن است. در طراحی و اجرای روف گاردن باید سعی شود که همه چیز تا حد امکان وزن کمی داشته باشد. وزن زیاد کفپوش می‌تواند مقاومت بام را کاهش دهد. برای انتخاب رنگ مناسب کفپوش باید به این نکته توجه داشته باشید که گیاهان و گل‌ها اولین چیزی باشند که نظر بازدیدکننده را به خود جلب می‌کنند. پس، از کفپوشی با رنگ خنثی و یا رنگی که متناسب با گیاهان است استفاده کنید.
کاشی‌های سوراخ‌دار نیز انتخاب خوبی برای کفپوش بام هستند. البته دقت داشته باشید که کفپوش باید بافت ضد لغزش داشته باشد تا در اثر رطوبت و بارندگی مشکلی ایجاد نکند. به دلیل آنکه برخی از افراد از روف گاردن به عنوان فضای بازی یا ورزش کردن استفاده می‌کنند، پس کفپوش ضد لغزش ایمنی بیشتری خواهد داشت.
کفپوش‌های مشبک و منفذ‌دار نیز می‌توانند ایده خوبی برای روف گاردن باشند؛ زیرا در این کفپوش‌ها آب تجمع نمی‌کند؛ در نتیجه امکان سر خوردن و لیز خوردن بر روی روف گاردن کاهش می‌یابد.
موارد زیر برخی از مناسب‌ترین کفپوش‌ها برای روف گاردن هستند:
این کفپوش برای استفاده در فضای باز گزینه مناسبی است؛ زیرا استحکام و دوام بالایی دارد و تمیز کردن و نگهداری از آن آسان است. اگر قصد استفاده از کفپوش‌های سرامیکی را برای فضای باز دارید، باید دقت کنید که میزان تخلخل آنها کم باشد؛ زیرا تخلخل زیاد می‌تواند آب بیشتری را جذب کرده و در خود نگه دارد و این مسئله باعث کاهش مقاومت کفپوش در برابر آسیب‌های فیزیکی و آب و هوا خواهد شد.
بهتر است کفپوش‌های سرامیکی که برای فضای باز انتخاب می‌شوند، حداقل 10 میلی‌متر ضخامت داشته باشند. استفاده از کفپوش‌های ضخیم این مزیت را دارد که میتوان آنها را به طور مستقیم روی سطوحی مانند چمن، شن یا سیمان قرار داد.
استفاده از کفپوش چوبی می‌تواند یک فضای روستایی را برای شما خلق کند. به دلیل آنکه نگهداری از چوب طبیعی دردسرهای فراوانی دارد بهتر است از انواع ترموود و وودپلاست استفاده کنید. این محصولات از چوب‌های فرآوری‌شده ساخته شده‌اند و مقاومت بالایی در برابر آب و هوا دارند و به راحتی میتوان از آنها در فضاهای باز استفاده کرد.
یکی دیگر از کفپوش‌های مناسب برای فضای باز، کفپوش‌های سنگی هستند. برای این کار میتوان از انواع سنگ‌های طبیعی از قبیل گرانیت، تراورتن، سنگ آهک و کوارتزیت استفاده کرد. این سنگ‌ها علاوه بر اینکه در برابر عوامل اقلیمی مقاومت بالایی دارند، از نظر هزینه نیز بسیار به صرفه هستند.
یکی از بهترین انواع کفپوش که می‌توانید در طراحی و اجرای روف گاردن از آن استفاده کنید، سیمان است. در طراحی‌های مدرن میتوان از کفپوش بتنی استفاده کرد.
چمن مصنوعی علاوه بر کیفیت بالا، نمای بسیار زیبایی نیز دارد و به راحتی میتوان از آن به جای چمن طبیعی در روف گاردن استفاده کرد. با توجه به اینکه چمن مصنوعی نرم است به راحتی میتوان محیطی را فراهم کرد که برای دویدن و بازی کودکان و حتی حیوانات خانگی مناسب باشد. این چمن نیاز به نگهداری خاصی ندارد اما هزینه اولیه مصالح و نصب آن به نسبت بالاست.
طراحی و اجرای روف گاردن علاوه بر اینکه می‌تواند مزیت‌های زیادی برای ساختمان به همراه داشته باشد با معایبی نیز همراه است.
افزایش مساحت سبز و افزایش کیفیت زندگی شهروندان و بسیاری از مزایای دیگر را میتوان برای طراحی روف گاردن نام برد. اما مهمترین مزایای آن به شرح زیر هستند:
با توجه به اینکه روف گاردن می‌تواند به عنوان عایق صوتی و حرارتی عمل کند، ساختمان‌هایی که از طراحی و اجرای روف گاردن بهره می‌برند می‌توانند هزینه‌های مربوط به سیستم‌های گرمایش و سرمایش و همچنین سیستم تهویه ساختمان را کاهش دهند.
بهبود کیفیت هوا یکی از مزایای طراحی و اجرای روف گاردن است. گیاهانی که بر روی روف گاردن قرار داده می‌شوند با جذب دی‌اکسیدکربن و تولید اکسیژن و همچنین جذب آلاینده‌ها و ذرات معلق هوا می‌توانند در بهبود کیفیت هوا تاثیر بسزایی داشته باشند.
گیاهان روی روف گاردن با جذب آب باران و جلوگیری از تخلیه سریع آن می‌توانند در بهبود کیفیت آب شهری و همچنین کاهش خطر بروز سیلاب نقش موثری داشته باشند.
از روف گاردن میتوان به عنوان فضایی برای آرامش و استراحت استفاده کرد. همچنین این فضا می‌تواند چند منظوره باشد و برای کاربردهای مختلفی از قبیل ورزش کردن، پیاده‌روی، مطالعه و بازی کودکان نیز مورد استفاده قرار بگیرد. در تصویر بالا که بخشی از پروژه‌های طراحی و اجرا منزل توسط گروه معماری و طراحی حس است، می‌توانید زیبایی را در اوج منظره‌ای آرامش بخش مشاهده کنید.
امکان کشت محصولات خوراکی در روف گاردن وجود دارد و این ویژگی می‌تواند به ساکنان ساختمان اجازه دهد که از محصولات دارویی و سبزیجات تازه استفاده کنند.
علاوه بر مزایایی که برای طراحی روف گاردن نام بردیم، این اقدام می‌تواند با معایبی نیز همراه باشد:
طراحی و اجرای روف گاردن هزینه‌بر است؛ زیرا به سیستم‌های عایق‌بندی، آبیاری و سازه‌های پشتیبان نیاز دارد که هزینۀ ساخت و نگهداری آنها به نسبت بالاست.
روف گاردن می‌تواند وزن بار تحمیل شده به ساختمان را افزایش دهد و این امر از وزن گیاهان، خاک و آب ناشی می‌شود؛ به همین دلیل در تمام ساختمان‌ها امکان طراحی و اجرای روف گاردن وجود ندارد. شاید لازم باشد که ساختمان‌ها قبل از طراحی روف گاردن جهت پشتیبانی از وزن مازاد تقویت شوند. این موضوع به محاسبات دقیق و انجام تغییرات سازه‌ای نیاز دارد که لازم است توسط افراد متخصص انجام شود.
ممکن است مدیریت آب در روف گاردن چالش‌برانگیز باشد؛ زیرا حفظ گیاهان به سیستم آبیاری مناسب نیاز دارد. البته باید دقت شود که ساختمان به اندازه کافی عایق‌بندی بوده و از نشت آب به داخل ساختمان جلوگیری به عمل بیاید.
روف گاردن‌ها به مراقبت و نگهداری مداوم نیاز دارند؛ زیرا گیاهان باید به طور منظم تغذیه و آبیاری شوند.
نصب روف گاردن نیاز به مجوز دارد و می‌تواند باعث بروز مشکلاتی گردد. البته دقت کنید که همیشه طراحی و اجرای روف گاردن با مزیت‌های بی‌شمار همراه نیست و ممکن است تاثیرات نامطلوبی همچون نشت آب به داخل ساختمان، جذب حیوانات و حشرات و رشد علف‌های هرز را نیز به همراه داشته باشد.
چند روش متداول برای طراحی و اجرای روف گاردن وجود دارد که در ادامه به آنها اشاره می‌کنیم:
در این روش از لایه‌های مختلفی همچون عایق‌بندی خاک و گیاهان استفاده می‌شود که به صورت مستقیم بر روی سطح بام قرار می‌گیرند. از این روش میتوان در پروژه‌های کوچک و خانگی استفاده کرد؛ زیرا اجرای آن ساده بوده و وزن زیادی ندارد.
در این روش لایه‌های مختلفی به صورت ترکیبی از سازه‌های جداگانه و لایه‌ها بر روی سطح بام قرار می‌گیرند. این روش برای پروژه‌های بزرگتر مناسب بوده و این امکان را فراهم می‌کند تا بتوان از گیاهانی که سیستم ریشه آنها عمیق است استفاده کرد.
در این سیستم اجزای مختلف روف گاردن به صورت پیش‌ساخته طراحی و ساخته شده‌اند و با نصب آنها در محل مورد نظر به سادگی میتوان این پروژه را اجرا کرده و در زمان صرفه‌جویی نمود.
در این روش، طراحی و اجرای روف گاردن به صورت گلخانه‌ای بوده و مختص ساختمان‌هایی است که از سقف شیشه‌ای و پنجره‌هایی برخوردار هستند که می‌توانند نور طبیعی را به داخل فضا وارد کنند. از این روش میتوان برای مناطقی استفاده کرد که آب و هوای نامساعد یا سرد دارند؛ زیرا سیستم گلخانه‌ای شرایط مساعدی برای رشد گیاهان در تمام فصول سال فراهم کرده و دما و رطوبت را کنترل می‌کند.
در اجرای روف گاردن لازم است که از مواد ساختمانی و مصالح مناسب استفاده شود. برخی از این مصالح و مواد ساختمانی مناسب به شرح زیر هستند:
استفاده از عایق‌بندی مناسب یکی از مهمترین موارد در طراحی روف گاردن است. عایق‌بندی می‌تواند شامل ورق‌های فولادی یا آلومینیومی با پوشش ضدخوردگی یا موادی مانند ممبران‌های پلیمری باشد.
سازه‌ها و زیرسازی مورد استفاده برای ساخت روف گاردن باید بتواند بارهای اضافی را تحمل کند. رایج‌ترین سازه‌ها شامل سازه‌های فلزی یا سازه‌های چوبی و سیستم‌های پشتیبانی هستند.
زیرسازی گیاهان و استفاده از خاک مناسب بسیار اهمیت دارد و خاک باید ترکیبات مورد نیاز برای رشد گیاهان را در خود داشته باشد که از آن جمله میتوان به دارایی‌های آبیاری و لایه‌های زهکشی اشاره کرد.
حیات گیاهان در روف گاردن وابسته به سیستم آبیاری مناسب است. این سیستم می‌تواند شامل سیستم آبیاری قطره‌ای زیر سطحی و غیره باشد.
انواع مختلفی از روف گاردن وجود دارد که برخی از آنها به شرح زیر است:
از این روف گاردن‌ها برای آرایش فضا استفاده می‌شود و بیشتر در هتل‌ها و رستوران‌ها رایج هستند. برای طراحی این مدل روف گاردن لازم است که از گیاهان زینتی، آبنما و چشمه‌های تزئینی استفاده کرد.
از این روف گاردن برای کاشت برخی از محصولات کشاورزی بر روی بام استفاده می‌شود.
از این روف گاردن برای ایجاد تعادل زیستی استفاده می‌شود و هدف آن جلوگیری از تاثیرات منفی آلودگی هوا و جلوگیری از افزایش دمای شهری است.
این روف گاردن برای فعالیت‌های استراحت و تفریح استفاده می‌شود و می‌تواند شامل فضای بازی، نشیمن، آلاچیق و غیره باشد.
در این مطلب درباره طراحی و اجرای روف گاردن، مزایا و معایب آن و نکات طلایی که باید مد نظر قرار بگیرند صحبت کردیم. طراحی و اجرای روف گاردن یک کار تخصصی است و نیاز به یک تیم مجرب و حرفه‌ای دارد؛ زیرا همانطور که در این مطلب نیز به آن اشاره شد، پیش از آغاز عملیات طراحی باید محاسبات سازه‌ای صورت بگیرد. گروه معماری و طراحی حس با بررسی ساختمان مربوطه، کار شما را تسهیل خواهد کرد. جهت ارتباط با مشاوران از قسمت تماس با ما اقدام بفرمایید.
ما در استودیو معماری و طراحی حس در تلاش هستیم مخاطبان‌مان بتوانند انعکاسی شفاف از چیزی که در ذهن دارند را با رعایت اصول طراحی و همچنین شخصی‌سازی بر اساس سبک زندگی‌شان ببینند.
ما به جزئیات اهمیت می‌دهیم، چرا که باور داریم طراحی خوب از دل توجه به نیازهای پنهان زندگی روزمره بیرون می‌آید.
