امروزه سینما به عنوان هنر هفتم به یکی از محبوبترین مکانهای فرهنگی تبدیل شده است. طراحی و اجرا سالن سینما و تئاتر از پیچیدگیهای خاصی برخوردار بوده و اصول و ضوابطی دارد که باید حتما رعایت گردد.
چیدمان در هرکدام از بخشهای سینما به تخصص و تجربه نیاز دارد و باید زیر نظر افراد مجرب و متخصص انجام شود. گروه معماری و طراحی حس از شما دعوت میکند این مطلب را تا انتها بخوانید و با اصول و ضوابط طراحی و اجرا سالن تئاتر و سینما بیشتر آشنا شوید.
برای طراحی و اجرا سالن تئاتر و سینما لازم است دو اصل زیر را رعایت نمایید:
انتخاب فضای مناسب برای اختصاص به سالن سینما و تئاتر در نوع تجربه کاربر از محیط تاثیر زیادی خواهد داشت. محل قرارگیری پنجرهها و ورودیهای سالن و حتی شکل سالن جزء مواردی هستند که باید در زمان طراحی به آنها دقت نمود.
به طور معمول، طراحی فضایی با نور کم برای سالن سینما و تئاتر ایدهآل است و اگر پنجره وجود دارد باید این پنجرهها با پردههای تیره یا به روشهای دیگر پوشیده شوند. پیشنهاد میکنیم فضایی که برای طراحی و اجرا سالن سینما و تئاتر از آن استفاده میکنید، مستطیل شکل و یا تا حد زیادی به مستطیل نزدیک باشد. این حالت، ایدهآلترین شکل هندسی برای طراحی سالن سینما و تئاتر است.
قسمتی از فضا که به چیدن مبلمان و صندلیها و نشستن تماشاگران اختصاص دارد بسیار مهم است؛ زیرا بر اندازه صفحه نمایش و تعداد بلندگوهای موردنیاز و محل قرارگیری آنها تاثیر خواهد گذاشت.
به غیر از فضایی که به طراحی سالن تئاتر و سینما اختصاص داده میشود، بلندگوهای مناسب دومین گزینهای هستند که باید رعایت گردند. به جرات میتوانیم بگوییم حداقل نیمی از تجربه سینما به نوع تنظیم بلندگو ارتباط دارد؛ زیرا وقتی مخاطب در سالن سینماست باید به دلیل کیفیت صدا احساس کند در فیلمی که پخش میشود غوطهور شده است.
بلندگوهای عالی به همراه یک سیستم صوتی فراگیر به مخاطبان کمک خواهد کرد تا تجربه لذتبخشی داشته باشند. محل قرارگیری بلندگوها بسیار اهمیت دارد و لازم است برای این موضوع با یک کارشناس مجرب مشورت کنید.
بلندگوها میتوانند به صورت روکار یا توکار باشند و بلندگوهای توکار را میتوان به عنوان گزینههای مخفی در سقف، دیوار و کف طراحی نمود.
در طراحی و اجرا سالن تئاتر و سینما، سبکها و روشهای مختلفی وجود دارد که برخی از آنها به شرح زیر هستند:
یکی از روشهای طراحی و اجرا سالن تئاتر و سینما، سبک روستیک یا روستایی است. در این سبک از عناصر طبیعی مانند سنگ و چوب استفاده میشود. به دلیل آنکه روستیک به معنای «رنگ و رو رفته» است، در این سبک از طراحی تلاش بر این است از عناصر و ابزاری استفاده گردد که پوسیده و زنگزده باشند.
البته این لوازم بیاستفاده نیستند بلکه ظاهر آنها این تصور را در مخاطب ایجاد میکند که با ابزار قدیمی مواجه است؛ برای مثال میتوان از فلزهای زنگزده و چوبهای پوسیده برای این سبک از طراحی استفاده کرد.
برای طراحی و اجرا سالن تئاتر و سینما میتوان از سبک دکوراسیون تلفیقی استفاده کرد. این سبک از طراحی از قانون و قاعده خاصی پیروی نمیکند و یک سبک غیر قابل پیشبینی است.
سبک تلفیقی از دیگر سبکها الهام گرفته و با ترکیب ایدههای متنوع منجر به خلق یک فضای متفاوت میشود. برای این سبک از طراحی و دکوراسیون نمیتوان ویژگی خاصی تعیین کرد ولی میتوان گفت در این روش، عناصر به صورت غیر قابل پیشبینی در کنار هم قرار داده شدهاند. به طور معمول برای جلوه بهتر وسایل در این سبک، رنگ زمینه خنثی در نظر گرفته میشود.
در این سبک به قوانین خاصی پایبند نبوده و دکوراسیون داخلی را هر طور که بخواهند طراحی میکنند. در سبک بوهمیان از رنگهای مختلف در کنار یکدیگر استفاده شده و منجر به خلق فضای دلنشینی میشود.
این سبک جزء سبکهای پرطرفدار است؛ زیرا به عنوان یک پل ارتباطی بین طراحی مدرن و سنتی قرار گرفته و بین دو سبک مدرن و سنتی تعادل ایجاد میکند.
در این سبک میتوان از مواد مدرن مانند استیل و یا شیشه استفاده کرد و در کنار آن از بعضی عناصر سنتی مانند مبلمان مجلل با پوشش مخملی نیز بهره گرفت. از سبک انتقالی برای ایجاد حس آرامش استفاده شده و در آن از یک پالت رنگی به نسبت خنثی بهره گرفته میشود.
قدمت این سبک به دهه ۱۹۴۰ و ۱۹۵۰ برمیگردد. بعد از جنگ جهانی دوم، مردم از تمام ابزار و عناصر در دسترس برای بازسازی خانههای خود کمک میگرفتند.
از این سبک برای خلق یک فضای خاطرهانگیز و صمیمی استفاده میکنند. در سبک وینتج از رنگهای خنثی و روشن برای زمینه استفاده میکنند. همچنین در این سبک به ترکیبی از عناصر سنتی و مدرن پرداخته میشود.
این سبک از طراحی که به سبک قرن بیستم مشهور است، یک سبک پر زرق و برق به شمار میآید. فرم کلی در سبک آرت دکو از عناصر نوین هنری منشا میگیرد که الهامگرفته از آفتاب و طبیعت و گل و گیاه است.
از فرم منحنی در آرت دکو زیاد استفاده میشود. یکی از شاخصههای این سبک، کاربرد وسایل براق تزئینی، اشکال هندسی و رنگهای خنثی است و به طور معمول جنس کفپوش از سنگ مرمر یا سرامیک انتخاب میگردد. البته در طراحی سالن سینما اولویت با موکت و یا پارکت است؛ زیرا باید کفپوشها بتوانند از انعکاس صدا جلوگیری کنند.
در سبک مونوکروم میتوانید فقط یک رنگ داشته باشید. یکی از سادهترین پالتها در دکوراسیون، طرح رنگ مونوکروم است. البته چیدمان این طرح با وجود سادگی میتواند بسیار دشوار باشد پس باید در زمان چیدمان نکتههای جزئی مرتبط با هر رنگ رعایت شود.
برخی از مهمترین ضوابط برای طراحی و اجرا سالن تئاتر و سینما به شرح زیر هستند:
یکی از مهمترین ضوابط برای طراحی سالن تئاتر و سینما، محل استقرار آنهاست. مطابق با ضوابط، مکانی که به این کار اختصاص داده میشود باید دسترسی مناسبی داشته باشد تا افراد بتوانند به راحتی به آنجا رفت و آمد کنند. نکته مهمی که در طراحی و اجرا اماکن فرهنگی و هنری باید مدنظر قرار دهید این است که در اطراف مجموعه فضای کافی برای پارک خودرو وجود داشته باشد و یا خود این مراکز پارکینگ مجهز داشته باشند.
در طراحی و اجرا سالن تئاتر و سینما، مبلمان و صندلیهای مناسب یکی از عناصر مهم و کلیدی هستند. شما باید از مبلمان و صندلیهایی استفاده کنید که از راحتی و زیبایی کافی برخوردار باشند. اهمیت زیاد صندلی و مبلمان به دلیل آن است که مخاطب باید ساعتهای طولانی را برای تماشای تئاتر و فیلم و استفاده از این فضا اختصاص دهد و هرچه صندلی و مبلمان راحتتر باشد بر تجربۀ او تاثیر بهتری خواهد داشت.
در سالن تئاتر و سینما دید مخاطبان نباید نسبت به صفحه بسته شده و فاصله دید آنها نسبت به صفحه یا صحنه نیز نباید خیلی دور و یا نزدیک باشد. توصیه ما این است که صندلیها به صورت طبقهای چیده شوند تا مشکل دید برای مخاطبان صندلیها و ردیفهای عقب حل شود.
صندلیهای بالشتی و نرم در مقایسه با صندلیهای سخت بهتر میتوانند از پرتاب صدا در فضای سالن سینما جلوگیری کرده و صدا را جذب کنند. نحوه چیدمان صندلیها در سالن تئاتر و سینما باید به گونهای باشد که مخاطب بدون حرکت دادن سر و گردن خود بتواند به خوبی اجرا یا فیلم را تماشا کند.
اگر قصد دارید یک سالن تئاتر و یا سینما طراحی و اجرا کنید، یکی از ضوابطی که باید رعایت شود، اصول و قوانین رعایت استانداردهای آکوستیک است. برای این کار باید با استانداردهای صدا و تجهیزات عایق و ضد صدا آشنا باشید. جلوگیری از ورود و خروج صداهای مزاحم در طراحی و اجرا سالن تئاتر و سینما بسیار اهمیت دارد و میتواند موجب لذت بردن مخاطب از تماشای فیلم و تئاتر شود.
در فضاهای آکوستیک از چندین لایه عایق صدا استفاده میکنند تا صدا ایزوله گردد. مسئله آکوستیک کردن و ایجاد عایق صوتی در سالن سینما، سالن همایش، سالن کنفرانس و سالن آمفیتئاتر از مباحث مهمی است که قبل از احداث و بهرهبرداری، موفقیت این سالنها را ضمانت میکند.
برای طراحی و اجرای موفق سالنهایی که قرار است تعداد زیادی بیننده را در خود جای دهند و صداهای بلند و باکیفیتی را در تمام سالن پخش کنند، باید مباحث آکوستیک و ایجاد عایقهای مناسب و آلودگی صوتی را در نظر گرفت.
پخش شدن و پیچیدن صدا، نفوذ صدای محیط بیرون به داخل سالن، انعکاس صدا و کیفیت ناکافی در انتقال صدا به تمام قسمتهای سالن، از مواردی هستند که میتوانند لذت و تمرکز بیننده را در سالن بر هم زده و با روان آنها بازی کنند. به همین دلیل، عایقکاری و ایجاد عایق صوتی در سالن سینما بسیار مهم است. عایق صوتی سالن سینما با مکانهای دیگر اندکی متفاوت است. انتقال صدا از طریق کفها، دیوارها، پارتیشنها و سقف باید به بهترین شیوه ممکن صورت بگیرد تا مخاطب، بیشترین لذت را ببرد.
بخشی از ضوابط طراحی و اجرا سالن تئاتر و سینما به انتخاب رنگ و پوشش مناسب برای این فضا مرتبط است. برای دیوارها و سقف از رنگ تیره استفاده کنید تا بهتر بتوانید نور را تحت کنترل درآورید.
از پوشش رنگ سفید برای سقف خودداری شود؛ زیرا این رنگ حداکثر نور را منعکس خواهد کرد در حالی که در فضای سینمای باید حداقل انعکاس نور اتفاق بیفتد. برای پوشش سقف، رنگ خاکستری و یا رنگهای خنثی نیز بهترین گزینه هستند.
میزان نور در طراحی و اجرا سالن تئاتر و سینما نقش بسیار مهمی ایفا میکند. برای این کار از افراد متخصص استفاده کنید که تجربه کافی در این حوزه را داشته باشند.
برای نورپردازی میتوانید از نوارهای الایدی استفاده نمایید که بهترین گزینه برای روشنایی کف هستند. گزینه دوم این است که در زیر صندلیها چراغهایی را جایگذاری کنید که نور کافی داشته باشند. استفاده از نورهای مخفی سقف هم میتواند گزینه سوم برای روشنایی اصلی سالن سینما و تئاتر باشد. به دلیل اهمیت بالای نورپردازی در این فضاها لازم است که دقت زیادی صرف این موضوع شود.
گزینۀ دیگر، استفاده از چراغهای دیوارکوب و آباژورهای ایستاده است که میتوان آنها را در گوشه و کنار این فضا قرار داد و نور کافی را تامین نمود.
در طراحی سینما باید قسمتی نیز به اتاق پروژکتور اختصاص داده شود. در اتاق پروژکتور باید دستکم دو پروژکتور با اندازههای 60 در 100 سانتیمتر قرار بگیرد. در اتاق پروژکتور باید فضای کافی برای حفاظت از باتریهای مخصوص روشنایی سینما و سایر تجهیزات نیز وجود داشته باشد.
برای انتخاب پرده مناسب باید با متخصصان این حوزه مشورت کرد. نوع پرده و ابعاد آن به عوامل متعددی همچون میزان روشنایی پرده، میزان قدرت پروژکتور و ابعاد سالن بستگی دارد.
ابعاد پرده برای سالن سینما باید به گونهای در نظر گرفته شود که در دو طرف آن فضای خالی برای رفت و آمد افراد پشت صحنه وجود داشته باشد. در طراحی سالن تئاتر نیز این موضوع از اهمیت بالایی برخوردار است. پردههای نمایش باید دارای انحنا باشند در غیر این صورت در سالنهای عریض نمیتوانند فیلم را به خوبی نمایش دهند.
توجه به لوازم سرمایشی و گرمایشی بسیار مهم است. با توجه به نقشه فضای سالن تئاتر و سینما باید یک جریان تهویه هوای مناسب برای این فضاها در نظر گرفت. برای این امر بهتر است از کارشناسان مجرب و متخصص کمک بگیرید.
هزینه طراحی و اجرا سالن تئاتر و سینما به عوامل متعددی وابسته است:
هزینه طراحی و اجرای سالن سینما و تئاتر به طور مستقیم تحت تاثیر میزان متراژ سالن است. هرچه فضا بزرگتر باشد، تجهیز کردن آن دشوارتر و مشمول هزینههای بیشتری نیز خواهد شد.
هزینههای طراحی متفاوت بوده و به تیم طراحی، دستمزد آنها و … بستگی دارد.
هزینه تجهیزات سینما و سالن تئاتر، یکی از هزینههایی است که میتواند متغیر و متفاوت باشد. مهمترین تجهیزات موردنیاز شامل صفحه نمایش، تجهیزات مرتبط با عایقبندی، صندلی و سیستم صوتی است. اگر بخواهید گزینه دکوراسیون داخلی را نیز داشته باشید، باید هزینه بیشتری بپردازید. نوع تجهیزات و برند آنها بر هزینه نهایی تاثیرگذار هستند.
علاوه بر مواردی که مطرح شد، هزینههای اجرای پروژه و کالیبراسیون را هم در نظر داشته باشید. عملیات اجرا و ساخت یک کار تخصصی است که باید مطابق با زمانبندی صورت بگیرد.کالیبراسیون صدا نیز برای افزایش کیفیت صدا در سالنهای سینمایی حتما باید انجام شود.
در این مطلب به صفر تا صد طراحی و اجرا سالن تئاتر و سینما پرداختیم و برخی از اصول مهم و ضوابط و استانداردهای موردنیاز را مطرح نمودیم. همانطور که در این مطلب نیز عنوان شد، طراحی سالن سینما و تئاتر یک امر تخصصی و پیچیده است که باید توسط افراد متخصص و مجرب صورت بگیرد. گروه معماری و طراحی حس با سالها تجربه در عرصه طراحی، اجرا و بازسازی در کنار شماست تا بهترین گزینهها را اجرایی نماید. برای مشاهدۀ نمونه کار و مشورت با متخصصان این حوزه با کارشناسان این گروه در ارتباط باشید.
ما در استودیو معماری و طراحی حس در تلاش هستیم مخاطبانمان بتوانند انعکاسی شفاف از چیزی که در ذهن دارند را با رعایت اصول طراحی و همچنین شخصیسازی بر اساس سبک زندگیشان ببینند.
ما به جزئیات اهمیت میدهیم، چرا که باور داریم طراحی خوب از دل توجه به نیازهای پنهان زندگی روزمره بیرون میآید.
